Il’insko M.

 

BORI

 

(Il’insko M., Rom-Lebedev I. Rosphenybena te patrin’a. M., 1938, S. 40-56)

_________________________________________________________________________________

 

 

Dro bišušovto berš sys vesna mištes taty.

Dro khamuno kurkitko dyvesoro rom Š’odra vydyja andre e gres dre felda, hazdyja oglobli te ublad’a pre lende o dumitko.

Styrdyja o hamo šuke greskire men’atyr, podlydžija ko urdo gres, priphand’a pale rota, čurdyja šuko phus pro urdo, te rakirla pre greste:

– Ne ka, poxa nabutka!.. Pouxtyl, a butyr nane sosa... E čar inke na vygyja phuvjatyr!

Syvin’ko grasnori nakami uxtyld’a dro muj nabutka phusoro, te kr’adu zmekja o šero te syr zamulyja pro šteto phusesa dro muj.

Gera grasnorjate podphad’ona syr skirnyme kašta.

Joj bizorjakiro phurdyja te mard’a e d’osa. Dre lakire jakha sys dykno mangipe syr manušeste.

– Narovpe, – rakird’a o Š’odra pre grasn’ate. – Butyr ame tusa bokhale na javasa.

Syvin’ko pirilydžija kanenca, prišupd’ape, so rakird’a o xulaj.

– Oke, sygo javasa dro kolxozo, tu podumine, dro amaro romano kolxozo! Š’odra počilad’a Syvin’kona pire men.

– Lasa buty te keras, zadživasa baxtales. Tu lesa e džov te xas, a me jarmi pro balyčano mas kerady. Ex, lačo džiiben javela!

Syvin’ko grastori kiviskird’a šeresa te syr to na k’a šundlo zagr’em’etynd’a gudle xulaskire lavendyr.

– Ne, trebi te džas, – rendytko phend’a o Š’odra. Jekhatyr dyja andre grasn’a te uxt’a pro urdo.

Syvin’ko pirdal zor potyrdyja pal peste urden, phare’a vytyrdyja blatatyr o naja.

Jekhatyr zgaradyja o kham. Pro bolyben ačja o kalypen. Š’odra dykhela, so e rat les zalathja, te i e grasny na dolydžala les žyko kolxozo, lyja te obdykhelpe piro strony, kaj te lathel fedyr o šteto te rosčuvel e šatra, te pirirat’kirel e rat.

– Xot’ by e romen te udykhav, – podumind’a jov.

Vygyja pre bergica Š’odra, poddykhja dre strona e dromestyr jagori. Lole e jagatyr o čiba usykade o drom ke šatra jekh zanašady maškir felda.

– Roma! – Dyja rada o Š’odra. – Lokhe pro miro vzripiriben.

Jov zriskird’a grasn’a dromestyr te gyja ke odova šteto, kaj sys dykhny šatra.

Syvin’ko grasnori jekhatyr dotyrdyja urden ke šatra.

Pašyl rozlydžiny bari jag, pre vedra sys bešto učo, šuko pesa phurorom. Jov na došund’a, syr podgyja o Š’odra pre grasn’ate.

Bare dumy gyne leske dro šero, jov učud’a jakha dre jag.

Š’odra suxt’a tele e urdenestyr, vzdykhja pre phureromeste, te i radasa rossand’ape:

– Dobrid’en’ tuke, kiriva! – Zarakird’a jov ko phurorom.

Phurorom udivisalyja, podykhja pre Š’odraste i pro muj leskiro sykadyja e rada.

– Xasijam! – zadyja godla jov, – Kiriva! Syr phuvjatyr vybarijan. Beš ke jag te tat’ov». Š’odra vydyja andre grasn’a, podbest’a ke jag.

– Te katyr tut devel-dad jand’a? Save gavendyr tradesa, mro dadoro? Tu so-to zdyjan pro muj, te i mina pre tute na ačja adasavi, syr sys koli-to, – frentone lavenca prorakird’a phurorom.

– Ex, mro dadoro, kiriva! Dre adava bibaxtalo berš e bidyca pyja pro miro kalo šero. Myja mande e phurydyr miri čaj na ke tu rakiri. 1-11 jekh ko jekh, te i paruibena piro gava na ačne, te na poperav pro lačo šteto te i na kami zlesa pro muj. Prigyja bylo e xas’, kiriva, a oke akana džava dro romano kolxozo. Duminava te dživav syr manuš, manušytkes.

– Dro kolxozo? – rozporad’a o jakha phurorom.

– Ai, džava te pričinavpe dro kolxozytka roma, ke peskire romanečave.

Phurorom syr budto čib pridandyrd’a, dykhja pre Š’odraste.

– Odoj fedyr javela, – inke phend’a o Š’odra. – Feldytko džiiben vaš romanečavenge xasino...

Phurorom xol’ames vzdykhja pre Š’odraste – ažno o muj zban’kird’a, vylyja kisykatyr e kirki, zathod’a palo ušt.

– Ne, a syr tu dživesa? – pučja Š’odra.

– Mištes šukar! E baxtori marlape mande piro pangalja. O čavo lyja romnorja peske, te zaxas’ol leskiro kalo šeroro te i lasa khetane. Lyjom borja peske, xvala tuke devla. – xol’asa phend’a o phurorom, vyčungardyja kirki e mostyr.

– Me šund’om pal late. – phend’a o Š’odra. – čajori lači. Lače s’emjatyr, nane čoraxan’atyr. Me džinom i e dades i la tykne beršendyr. Pfuj lav pre late na sys.

– Javela tuke, – rosxol’as’ay o phurorom – n’eužto me dre manušeste na polava. Pre late i o muj bibaxtalo, te rozviine la balval’asa piro ùuke, kale veša. Saro dyves žyko samo kaly rat psirla, te marla pod’a piro gava. A e baxt nane te i nasys dre lakire kana. Na dela rada e romeske. Na doresela koter maro pre s’emja. Te vyper mro di e trupostyr birašaskiro, koli me tuke xoxavava.

Na polava me tut, kiriva, soske tuke adasavi lači čajori na kamelape, – udivisalyja o Š’odra.

– Ta syr že, – zadyja godla phurorom: e xol’atyr, ažno poduxt’a pro šteto, – otrod’as’, kicy dživava pro parno sveto, na dykhjom adasavja bibaxtal’a. Oke te na dodživav mange ke atas’arla! Te vylydžan man te sari miri s’emja avri herenca! Syr toko lyja la o čavo palo rom, e b’esčast’ pyja, syr telo phuv gyjam. E bibaxta pyja pre amende, mro dadoro. Karik na džava pro paruiben, syr vastendyr zriskirlape, o vasta otlenape rendostyr. Xoš le te mer. Ne syr zadrabakirdo sy mange. Ne so te kerav? Phen? – priačja o phurorom ko Š’odra.

– Čavale – le tume!.. – Zamotynd’a šeresa o Š’odra. Koli dre tute baxt nane, to sosa že bangi bori adaj sy? Tute sa, te saro veko sy o rendy te spravy. Dre saro tuke manuša sy benga. Trin graja henšty sy tute. Savo vixro tuke karlape? Zaxajanpe tu, me dykhava, kiriva. Bare god’atyr tut vymard’a.

Phurorom ažno suxt’a štetostyr, e xol’atyr čurdyjape godlasa ko Š’odra.

– Tute kokoreste hara e baxt nane! E bokh marlape pir tyro per! Te ropa thadela tyre jakhendyr! Sa rovenape tumare jakha, na dopjena te na doxana, a po love psirna o džuva.

– Ad’u, al’u! – vyhazdyja vasta o Š’odra. – Phurano tu, a dylyno. Amare hara prosuride tumari semenca pro tyraxa, – fujalo, kirne-uštengiro, – rossand’ape o Š’odra, uxt’a pro urden te otgyja nabutka dre strona.

Pirdal pašmardo nadur phuromeskire šatratyr vybarija šatra i e Š’odraskiri, ne obrisima ko phurorom e palatun’asa.

Dro adava vr’em’o, syr košnepe maškir peste duj kirive, bare dromesa piro Š’odraskiri špera tradyja phureskiri s’emja.

Kalin’ko henštyco grastoro lokhes tyrdyja zeleno učo urdo.

Terno čavo dre čujka urido, phandlo žalune kustykasa, nabaro pesa, podčindle balenca telo čaro, gyja pašyl urden uklisto pre greste dre zen.

Ternin’ko, syr murica, romnori phandle dykhlesa pro šero rikird’a dro vasta cungl’a. Š’odrivo pre muj phuromny gyja prezal pašyl urden. Ruvitka lakire jakha xol’asa dykhne pre tern’ate.

Terno rom usykad’a e korbačosa dre strona terne romn’ake, te phend’a:

– Luške, zriskir gres dromestyr. En o dad terdo sy maškir felda.

– Tu dykh, – zadyja godla e xol’asa phuromny, koli javasa ko dad zdža tele e urdenestyr, te per jekhatyr dadeske pro čanga, šunesa? Kovl’akir leskiro ilo. Mek e xoly lestyr otdžala.

Syr toko tyrdyja urden pašyl jag, Luška suxt’a e urdenestyr, te čurdyjape dadeske pro čanga rosxol’asyme phuromeske.

– Dado, e phuvjatyr na uštava, koli na prostinesa man, prostine vaš devleske! O devel dad milost’ tuke bičavela, – mangja joj phuromestyr.

Phurorom kovlyja, udykht pro čanga peskire borja, te tixes podgyja ke bori i vyhazdyja la phuvjatyr palo vast.

– Ne mek odoj, devel-dad tut prostine, – prorakird’a jov peske telo nakh.

Pirdal pašmardo pašyl šatra phuromeskiri vybarija trito e ternengiri.

Š’odra terdo sys, pašyl peskiri šatra te na rakird’a niči, toko dykhja: palso že terdy sys pro čanga terny romny. Rat zakeradyja leste e tangimastyr.

«Ex, dikarja, dikarja», – divisalyja jov.

Pro vavir dyves zlokosa, pre zor’a udykhja Š’odra pašyl reka e Luška. Š’odra utyrd’akird’a la.

– Luška, – obrisija jov ke joj. – Syr tu adasavi terny, god’aver čaj, lače s’emjatyr, kuzn’ecengiri – lače roma kuzn’ecy. Te syr že tu mogiskiresa te pirilydžas adasave phut’kiribena tyre sastrestyr te sas’atyr?

 

Luška zmekja šero i na rakird’a niči.

Jone tut dolydžana žyko mogila.

– Kakuško! – Luška hazdyja pre Š’odraste bare khine jakha. – O Fynku man kamela. Me les ad’ake že kamam. Koli ame džind’am dujdžine bi pheromengiro, jov man nikoli vastesa na čilad’a.

– Udža lendyr, udža, zrakhesa pes, – urakird’a o Š’odra. – Koli jov tut kamela, jov javela ke tu. A na javela[,] beng lesa, dylyne manušesa.

– Karik že me džava, te ke kon?

– Jav manca dro kolxozo, oke odorik pire adava baro drom, – usykad’a o Š’odra.

– Adaj nane dur, pale berga. Lasa buty te keras, nikon tuke pfuj lav pa phenela.

Luška kamles podykhja pre Š’odraste.

– Parikerav tut, kako Š’odra, palo ločo tyro d’oskiro lav. Oke podživava inke, popirilydžava, može kovl’ojea ke me.

– Ne, syr džinesa, – phend’a Š’odra. – Tuke saro sy dykhno.

Luška hazdyja phare vedry te zbandiny telo koromysly gyja piro st’ožkica.

– Koli so, tak dža lendyr, – dyja godla lake o Š’odra dro sl’ado. – Me tut zrakhava!..

Luška kiviskird’a šeresa te ugyja dre strona.

Pirdal mardo syvin’ko grasnori, zadyny andre dro lokho urdenoro, prastandyja piro baro drom, ulydžija Š’odras ko romano kolxozo.

Syr to jekhvar, koli pro tyknin’ko zeleny čarori sykadyne nabare trefiljicy, lodlo sys phurorom peskire s’emjasa pašil foro, dro nabaro jeglitko vešoro. Nabut romane s’emji lodle sys khetane lesa.

Fynku parud’a gren pro gav, i bare kofostyr jand’a pesa dro šatra duje podmate romen, te rospjen o kofi.

Fynku na ad’ake sys mato, syr pričud’ape te phadija angil mate romende. Terny romny, e Luška, rosčid’a e cerga maškir šatra pre phuv. Roma bešte dre šatra, krencakirna o cygarki dre vasta. Fynku zadyja godla pre romn’ate!

– Ne-ka, bibaxt, dža, kin amenge bravinta, te lovina zauxtyl, na bistyr! – Vylyja bumažnikostyr dešengiri lylvari, čorjales pixniskird’a dro vast romijake. – Te dykh, jekhatyr. Jekh heroj adaj, a vavir pro gav! – Priphend’a jov.

Luška čurdyja pro psike baro dykhlo, te syr grasny čupn’atyr vyprastandyja pro drom šatrendyr.

Bešte roma. Fynku čurdyja vastendyr švar; zlyja pestyr e sibirka te zadyja godla dake.

– Rostat’kir, dajo, e jarmi. Myjam te xas! Daj nakami javja ke šatra ko čavo, čud’a pre jag piri jarm’asa te xol’ames phend’a Fynkuske:

– E romnorja rakhesa, a joj bešty syr bari rany. Vast dro vast na dela. E baxt nane dre late te dohal’ospe, so o rom javela rendostyr.

Na progyja i mardo, syr Luška jand’a piben. Roma rozbešnepe, pjena stekla pale stekla. Rozlydžine o rakiriben palo muršytko rendo. O Fynku lyja te vyhazdelpe angil romende muršypnasa.

– Ne-ka, romnyje, zbaga-ka mange gilori dol’ovo!.. Mek pošunena o roma.

«O veš šumine, listvinja perna, e strax bari pre mande pyja...»

Izdrane glos’asa zatyrdyja e Luška.

O Fynku maxiskird’a e anguštesa angil jakha e Luškake:

– Ne, vyhazde, b’esčast’! – zadyja jov godla pre Luškate.

Pre Fynkuste sys urido rupovo čer’eslo. Rupovi angrusty p’ečatkasa sys urido pre leskiro angušto, savesa jov každo menta tykind’a dro jakha terne romn’ake. Na ad’ake Fynku matyja e bravintatyr, syr rakiribnastyr pal peskiro muršytko rendo. Te i kale vešeske prixajape te šunel Fynkuskiro phut’kiribe.

– Ej, tu! – zadyja jov godla pre Luškate. – Per pro čanga angil romende. Mang proš’enjo. Čamude o vasta romengire!

Terny pyja te čamuldela vasta mate romenge, a kokorjate ilo ratesa občivelape – obidno lake.

– Ne, vixro! Dža, per akana pro čanga mire dake! – Phend’a Fynku pre romn’ate, a kokoro uxtyld’a dro vast a stekla lovinasa te zalpom vypija.

Luška syr muly terdy sys maškir sarende.

– Ex, romale, murš že me som pro parno sveto, – zadyja godla Fynku, poduxt’a ke Luškica te čilad’a la pire žanda vastesa.

Terne romnorjate ažno iskry gyne jakhendyr, e rupovi čen vymard’a kanestyr.

– Dža khel, bibaxt!

E Luškica, savi terdy sys pro čanga angil sas’ate, suxt’a štetostyr te jasvenca pro jakha gyja te khelel angil mate romende.

Sasuj bešty pre vedra. tradusa Xoly dre late khella pre borjate, syr sap sipine. Te xoxane d’osa ulela e čaves.

– So sy adaspavo, mro dadoro, o proki tradesa pre romn’ate. Al’ na dobikind’an šukar e gres? Kofo nabut tuke dorest’ape? Čalyjan, avela tutyr, – lyja joj te vyšarel e čaves angil romende.

– Nikon mange na rikirla, – prorakird’a o Fynku te dyja vastesa pire kaštune devleste, savo terdo sys pro tyknin’ko skamindoro andral dre šatra. Devel Nil-Stolob’ensko ažno oturn’andyja dre strona e šatratyr. Fynku lyja te marel kokoro pes piro kolyn, a kokoreste o lyma te sal’a gyne e mostyr godlatyr.

Na pokamjape romenge Fynkuskiro šariben, lyne jone te prijačen ko Fynku. Zagyja maškir lende košyben. Fynku čurdyjape ko maribe.

Uxtyldepe palo kolyna!.. Phurorom vyprastandyja peskire šatratyr ko čavo dre šatra. E phuromn’asa uxtylde jone mate romen palo vasta. Gazdyjape maškir lende maribe. Saro so sys dre šatra porosphagirde, ažno e pornycatyr o pora vymarde herenca.

Urn’ana pora e šatratyr piro veša, syr iv kerd’ape pre zeleny čar pašyl šatra. Sari čar kerd’ape parny e porendyr.

Luška lyja te podkedel so sy rozmardo dre šatra.

Koje-syr rozgynepe o roma.

Zasute dre šatra e Luškakiri s’emja, toko jekh Luška nane suty, vaš odova, so rom mato čadelape.

Bešty e Luška, rakhela les. Sčid’a tyraxa leskire khandune herendyr. Patave ublad’a pre breza, soby balval’asa te prophurdel khandype lendyr.

Bešty e Luška, a o jakha sute sy, na kami zakernape, te soven kamen.

Darla joj sas’atyr vaš odova, so prosovelape sasuj te podykhela, so borja nane pašyl čaveste[,] lela te košelpe.

Sveto lyja už te parn’ol pro bolyben. Čirikle zabagandle pre sare peskire glosja, a e Luška sy bešly: sari rat joj na zakerd’a jakha.

– Ej, mri daj! So bešly kilesa? – zadyja godla e sasuj, vydykhi syr sap e pologostyr pre borjate. – Dža jekhatyr palo pany. Trebi vyxal’akires o gada začadyne romeske. Tut sa trebi nakhesa te torkines, a dre tute baxt nane! Te džas tu trit – tarara, tri – skroz’ donnoje!

Luška jand’a o pany. E sasuj bešly pašyl rozlydžiny jag, rodela džuva palo brek peste, te syr saplyn vydykhela pre borjate. Na džinel ke so te prijačel ke bori.

– Oke deve-dad o Nil-Stolb’ensko, pale amare gr’exi bičad’a tut ke ame, – phend’a sasuj pre borjate. – Syr ranori tern’uš’en’ko san, – i o mujoro otriskiresa. Na kames o khandype te sunges! Te rozviine tyri baxt, piro šuke kale veša, te zalydžal tut amendyr e vixrosa, – hazdyja o košybe sasuj pre borjate.

Terno rom podšund’a dakiri xol’amy glos. Mate jakhendyr čurdyjape na roskedyi niči, lyja te marel čupn’asa terne romn’a. Te žyko rat pročingird’a terne romn’ake trupo...

Dre rat, koli suto sys Fynku pre pornyca, a e šatratyr rozdyjape sopima phuromengiro, rakhijunasa otkerd’a Luška o pologo šatrytko te vygyja dre zast’en’.

Progyi nabutka gyja ko drom – Luška terdyja. Podykhja pro šatry te phares dyja hond’a, učord’ape dro kalypen.

Pro zloko mištes kost’ape Fynku na lathi peskire romn’a pašil peste te i pašil jag.

Pherdo dyves dužakird’a s’emja Fynkuskiri terne romn’a.

– Zaxasija rozb’esčastno! – kostype phuromny. Te priphandes bibaxtal’a ko urden te sa cungl’enca te mares, syr grasn’a. Džinelas by syr te psirel žyko belvel’, – phend’a phurorom.

Ne i dre rat na avja e Luška. Na avja i pro vavir dyves.

Odoxty toko polyja o Fynku, so ugyja lestyr e Luška, ugyja te i na javela.

  Dylyny dylyn’asa, a te našel lathja syr, – pusad’a lavenca e čaves phuromny.

Phurorom čurdyjape pre Fynkuste:

Lyjan peske romn’a b’esčastno, pro peskiro šero. Prosana tut roma adasaves balcaris. Fynku e xol’atyr riskird’a pre peste gad:

– Džava te umarava! Me traden man pre bari, – dyja godla jov.

Phurorom suxt’a štetostyr.

– Me džinom, kaj sy joj, – jekhatyr phend’a jov.

– Kaj? – poduxt’a ke jov o Fynku. Phuromny na pat’andyja dykhi pre phuromeste.

– Joj eš’odraste, – phend’a phurorom.

– E kiriveste? – udivisalyny piripučja e phuromny.

– Ai, joj odoj, dro kolxozo. Me dykhjom, syr jov lake čorjales so to rakird’a pro kan, sa hal’ov urakird’a.

– Gyjam, – suxt’a o Fynku. – Me lake sykavava, syr te prastal e romestyr. Me lake dava o kolxozo!

Dolges, saro vr’em’o, pokul’ skedynepe dro drom, učude e šatratyr xulaibe, kost’ape e Fynku.

 

Pro vavir dyves podgyne jone ko kolxozo, Inke e duripnastyr podykhja o Fynku buten romanečaven, save kerde buty pro ogorodo.

Podgyi ke jone, jov udykhja e Luška. E lopatasa dro vasta joj roskerd’a o gr’adki. Fynku sare xol’atyr mard’a e gres čupn’asa te pirdal felda potradyja ko ogorodo. A pal leste zriskird’a i phurorom pro peskiro pharo urdo.

Luška anglatuny podykhja, so kon-to tradela pirdal felda pro urden. Lakiro ilo zašylalyja.

– Rom! – E straxatyr zadyja godla joj te mangja kolxoznic’en: «Na otden man!»

Romanečaja obkrencakirde sare stronendyr e Luška. Fynkupoduxt’a ke jone. Kr’adu[1] uterd’akird’a gres te godla zadyja: – Jav adarik!

O kolxoznicy syr zamulyne dykhene pre Fynkuste.

– Jav! Umarava! – dyja godla o Fynku, ažno xol’atyr trinskird’a les, syr izdrany mard’a.

Romanečaja jekh ko jekh pritasadepe pašyl Luškate. Podgyja i phurorom phuromn’asa.

– So dykhesa! – zadyja godla phurorom pre čaveste. – Al’ na pal peskire romn’ate avjan?

Fynku suxt’a e urdenestyr.

Luška pritasad’ape palo dume kolxoznicende. Fynku zakrencakird’a čupny pašyl vast e destesa, podgyja ko kolxoznicy, lyja te straxavel.

– Mekent’e, – phend’a jov.

Romane kolxoznicy vantasa terde sys angil leste, ni lav, ni paš na rakirde.

Fynkus strax lyja, uterd’akird’ape. Phurorom kr’adu suxt’a e urdenestyr te čurdyjape ko Fynku.

– Uxtyl la! – Rosxol’amo lyja te marel čupn’asa piro dumo Fynkus. – Uxtyl! – n’eto tut kokores umarava, – dyja godla jov. – Fynku dyjape dro angluj, ne angil leste vyhazdyne o lopaty, savenca kolxoznicy lyne te maxiskiren angil leskiro nakh.

– Na maresa! – dyne godla romanečaja. Pre kolyn lyne te džan Fynkuste.

Fynku darandyja. Phurorom jekhatyr best’a pro urdo te zadyja godla:

– Uxtyl la!

Jekhatyr obriskird’a gres pre romn’ende i lyja te čingir čupn’asa gres.

Romanečaja rosprastandynepe piro strony, podarandyne te javen zatasade phare urdenesa.

Fynku dre adaja samo menta poduxt’a ke Luška. Jov uxtyld’a la, vyhazdyja te i čurdyja dro urden, dyja dre greste te ko drom.

Romanečaja e godlenca poprastandyne pal leste, ne zoralo prastabnaskiro graj ulydžija e Luška pro drom.

Fynku frentymasa rossand’ape te uxtyld’a jekhe :-vastesa palo bala e Luška, te pritasad’a ke pe ke čang, vavre vastesa jov lyja te marel čupn’asa to pire greste, tol pire Luškate.

Romanečaja dyne godla leske dro sl’ado, košnepe, trašane, ne Fynkuskiro i sl’ado xasija. Fynku sys dur lendyr.

Jone tradyne syr na dre peste, lyne te obdykhenpe piro strony, na džindle so te keren, syr te vyuxtylen Fynkuskire vastendyr e Luška.

Syr kr’adu e kolxozytkone uderendyr pre kale greste vygyja v’erxovo.

Romanečaja – kolxoznicy e radasa uhalyne dre leste peskire neve brigadiros.

Sare zorjatyr zadyne godla leske usykade pro drom, karik ulydžine Luška.

Jov rozdykhja pro drom, te pribandija ke greskiri men. Kalo graj syr čiriklo vyurn’andyja pro drom pire špera pale Fynkuste. Lyja te dykhelpe dur urdo, br’agadiro piritradyja urdo e phuromeskiro, inke nabutka i jov podavja ko Fynkuskiro urden.

Poduxt’a ko graj Fynkuskiro, jov uxtyld’a les palo sovari te krentes zriskird’a dromestyr. Urdo terdyja.

Fynku suxt’a e urdenestyr te čupn’asa čurdyjape ko brigadiro. Brigadiro lokhes suxt’a e grestyr, mujesa obrisija ko Fynku.

Angil Fynkuste terdo sys Š’odra.

– Džuklano mas! – tixes phend’a jov Fynkuske. – Dre milicija otlydžava! – Rakhes jov zlyja Luška e urdenestyr te čud’a la pre peskire greste.

Podhazdyi pal peste bari tuča pylo podavja i phurorom. Nazgyi urdenestyr jov zadyja godla:

– Tu so? Pre pesktrende, pre kiriveste džasa?

– Beng tuke te javel kirivesa, a na me, – prorakird’a o Š’odra.

Phurorom ažno xol’atyr vypyja urdenestyr. Poduxt’a ko Š’odra jov, zatrinskird’a pro šero čupn’asa.

– Marent’e les! – vyuxt’a phuromny e urdenestyr.

Fygku te phurorom duje stronendyr čurdynepe ko Š’odra.

– Uxty dro kolxozo! – zadyja godla o Š’odra e Luškake, a kokoro otprastandyja dre strona. E bergatyr pro drom vyprastandene but romanečajen. Godlenca čurdynepe pre Fynkuste e phuromesa lopatenca dro vasta. Phurorom te Fynku zmekne tele čupn’a te dynepe pale ko urdena. Phurompy vyhazdyjape pro urden e sal’enca dro muj zadyja godla ko romn’a:

– Te otšut’on mire vasta, rozbisčastna, biladžaipnaskire tume džuvl’a. Jov, – sykadyja joj pre Š’odraste. – Romn’a mire čaveskirja ulydžija, i tume pal leste terdyne, prokl’ata. Tume leske podlydžana.

– Xoxavesa, – izdyja godla Š’odra podgyi ke phuromny. – Luška i akana sy romny Fynkuskiri, a nane miri. Ne tu te tyro dylyno phurorom zathode la te uprastan e Fynkustyr. Te pal tumende joj ke jov na risija pale.

Jekh e romn’endyr tyrdyja pašyl Š’odraste te i phend’a pre phuromn’ate:

Ripirent’e, koli inke molo javena pal late, odoxty ame otlydžasa tuman dre milicyja palodova, so tume latyr o rat pine. Polyne?

Phurorom Fynkusa ni lav, ni paš, bešte pro urda.

Ko urden Fynkuskiro podgyja uklisto pre kale greste Luška, ne na zgyi grestyr joj tixes phend’a Fynkuske:

– Me džinom, so tu kamesa man. I tu džines, so i me tut kamam, ne te dživav ad’ake, syr džind’am žyko adaja pora, me na možynava.

Fynku niči na phend’a, a toko dykhja dre phuv.

– Tak oke so, šun Fynku, – Luška dyja hond’a. – Koli tu javesa xoš bi pirdal berš, me tut lava te dužakirav. A koli tu lesa buty te keres khetane manca – me tutyr na otdžava, pokul’ na zakernape mire jakha, – dorakird’a e Luška te krentes obriskird’a e gres te gyja dre strona ko kolxozo.

Fynku zmekja o šero. Nadykhi ni pre koneste, jov uxtyld’a palo cungl’a te na obdykhi šagosa gyja piro drom ke bari felda.

 



[1] jekhatyr, sygo

Áóêåò èç èãðóøåê öåíà òóò.